"क्युटनेस ओव्हरलोडेड" कॅप्शनने एक-दीड वर्षाच्या मुलीचा नग्न फोटो मी माझ्या फेसबुक न्यूजफीडवर पाहिला आणि दोन मिनिट स्तब्ध झालो. तसं खरं म्हणजे त्यात वेगळं वाटण्यासारखं काही नव्हतं. कारण अशी चिल्लीपिल्ली गॅंग बिनधास्त अशा अवस्थेत घरात फिरत असते आणि सगळ्यांना कौतुकच वाटत असतं. पण म्हणून त्या निरागसतेला असं सोशल मीडियावर पोस्ट करणं कितपत योग्य याचा विचार मी करत होतो.
हल्ली फेसबुकवर "येथे काहीतरी टाका" हा मेसेज लोकांनी खूपच सिरियसली घेतलाय आणि ते त्यावर केव्हाही काहीहि पोस्ट करत असतात आणि त्यात लहान मुलांचे फोटो मी खूप वेळा पाहिलेले आहेत. याबाबतीत मी नेटवर माहिती शोधत होतो तेव्हा सापडलं कि लहान बाळाचं वय ५ वर्ष होईपर्यंत त्याच्या आईबाबांनी त्याचे अंदाजे १५०० फोटो सोशल साईट्सवर अपलोड केलेले असतात आणि त्यामध्ये फेसबुक हे खूप पुढे आहे आणि त्यानंतर आता इंस्टाग्राम आहेच. खरं तर फेसबुक हे आपले विचार किंवा आपली पर्सनल, प्रोफेशनल माहिती लोकांपर्यंत पोहचवण्याचे अत्यंत उपयुक्त माध्यम आहे. माझ्या बाळाची वाढ कशी होतेय हे मला माझ्या दूरवर असणाऱ्या नातेवाईकांपर्यंत किंवा मित्रांपर्यंत पोहचवायला नेहमीच आवडतं पण त्यासाठी हे आपल्या जवळचे सोडून सगळ्यांसाठीच खुलं असणारं माध्यम ठीक आहे का? हा प्रश्न आपण स्वतःला विचारायला हवा.
असा एक फोटो बघून मी एकदा माझ्या मित्राला सूचित केलं होतं, तेव्हा त्याचं अपेक्षित उत्तर मला आलं कि "मी माझ्या फ्रेंडलिस्ट मध्ये असणाऱ्या मित्रांनाच हे सगळं दिसेल अशी सेटिंग केली आहे". तो मित्र बऱ्यापैकी टेक्नोसॅव्ही आहे. हि सेटिंग केल्याने फेसबुक आपल्या मित्रांनाच ती माहिती दाखवेल हि नक्कीच खात्री असते पण तुमच्या फ्रेंडलिस्टमध्ये असणारे खरोखरच तुमचे सगळे मित्र आहेत का? प्रत्येकाला व्हेरिफाय करून तुम्ही त्यांना ऍड केलंत का? हे प्रश्न येतातच. शिवाय सोशल नेटवर्कचा एक अलिखित नियम आपल्या सर्वाना माहित नसतो किंवा आपण सोयीस्कररीत्या विसरतो कि, तुम्ही एखादी पोस्ट ऑनलाईन टाकलीत तर तुमच्या कितीही प्रायव्हसी सेटिंग असतील तरी ती पुढे कशी जाईल हे तुमच्या हातात नसतं. म्हणजेच धनुष्यातून सुटलेल्या बाणासारखंच. आणि शिवाय तुम्ही अपलोड केलेली प्रत्येक गोष्ट फेसबुक त्याच्या इंटरेस्टसाठी वापरु शकतो हि परवानगी त्याने टर्म्स मधून तुमच्याकडून घेतलेलीच असते. खरं म्हणायला आता फेसबुक आणि गुगल तुम्हा स्वतःपेक्षा तुम्हाला जास्त ओळखतो. यावर मी एखाद्या आर्टिकल मधून बोलेनच.
कुणाचेही फोटो वापरण्यासाठी किंवा अपलोड करण्यासाठी त्यां व्यक्तीची परवानगी असणे गरजेचे असते. पण आपली मुले लहान असल्याने आणि मातृपितृत्वाच्या भूमिकेत आपण असल्याने कौतुकापोटी हे सगळं करून बसतो. फ्रांससारख्या देशामध्ये हा प्रकार गुन्ह्यामध्ये मोडतो व त्यासाठी खूप मोठा आर्थिक भुर्दंडहि भरावा लागतो.
सोशल मीडियावर लहान मुलांसंदर्भात काहीही अपलोड करण्यापूर्वी खालील गोष्टींचा विचार नक्कीच करा
१. ही माहिती नक्की अपलोड करणं गरजेचं आहे का? जर खरोखर जवळच्या नातेवाईकांना ती माहिती द्यायची असेल तर ईमेल का करू नये?
२. आपल्या नकळत आपले बरेच स्मार्टफोन, फोटोबरोबर फोटो काढलेल्या जागेची माहिती त्या इमेजमध्ये साठवत असतात. असे फोटो शेअर करताना आपण पोर्टलवर आपल्या खाजगी लोकेशन्सची माहिती शेअर करतोय तेव्हा ते नक्की गरजेचं आणि सुरक्षित आहे का?
३. सध्या चाईल्ड पोर्नोग्राफी हा प्रकार अत्यंत भयंकररीत्या वाढतो आहे. माझ्या फोटोने मी त्या गोष्टीला निमंत्रण देतोय का?
४. मी आज जर ही माहिती अपलोड करतोय आणि जेव्हा माझ्या मुलाला / मुलीला समज येईल तेव्हा तो / ती ते बघून आनंदीत होईल की त्याला / तिला अपमानास्पद वाटेल? त्या माहितीचा त्याला पुढे काही त्रास होईल का?
मी माझ्या अगोदरच्या काही आर्टिकल्समधून यासारख्याच काही गोष्टींवर प्रकाश टाकण्याचं काम केलं आहे. एकादोघांनी मला याबाबतीत प्रश्न विचारला होता म्हणून हे आर्टिकल लिहिणं मला गरजेचं वाटलं. जे हे सगळं मी मांडलंय तसं होईल असं नाही आणि होणारही नाही असंही नाही. त्यामुळे सोशल मीडियाचा कसा वापर करावा हा सर्वस्वी तुमचा चॉईस आहे. फक्त त्याआधी तुमच्यासारख्या माझ्या जवळच्या व्यक्तींना त्यातले खाचखळगे माहित असावेत म्हणून हा सगळा खटाटोप.
For English Information, Click here
धन्यवाद,
सुबोध अनंत मेस्त्री
तुमचा तंत्रज्ञान मित्र
9221250656
#techiteasier #doyouknow #swarajyainfotech #ileadmylife #jeevanrang
No comments:
Post a Comment